وی افزود: نگرش به هستی عامل اصلی اختلاف اندیشه انسانهاست؛ بشر دو نوع نگرش به عالم هستی دارد که گروه نخست شامل کسانی میشود که هستی را تنها محدود به موجودات محسوس میدانند و خودشان را هم جزو همین محسوسات قرار میدهند.
رئیس موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره) با بیان اینکه این گروه از انسانها ارزشهای زندگی را هم در لذات مادی جستجو میکنند خاطرنشان کرد: بر اساس این نوع نگرش انسان باید برای به دست آوردن لذتهای بیشتر تا میتواند تلاش کند و سخنانی که در مورد معاد و خداوند مطرح میشود را جدی نگیرد.
وی ادامه داد: اصالت فردی نتیجه این نوع اندیشه و رویکرد به جهان است و انسانها به تدریج تنها به فکر خویشتن خواهند بود و دیگران را فراموش میکنند و معاد را نیز از یاد خواهند برد و حتی آن را خیالی بیش نمیدانند.
آیتالله مصباح یزدی اومانیسم و لذتگرایی فردی را مورد توجه قرار داد و افزود: این مکتب فکری موجب میشود انسان از دیگران طلبکار باشد و هیچگاه به این فکر نکند که خودش برای بقیه چه کاری انجام داده است و این امر را به والدین، دولت و حتی خدا تعمیم میدهد؛ مطالبه حق عنوانی است که به انسان پس از دوران مدرنیته نسبت میدهند.
عضو مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه گاهی برخی روشنفکران جدید که خود را اسلامشناس هم میدانند ماهیت آدمی را به موجودی حقطلب تفسیر میکنند گفت: تن دادن به قانون و خدمت به دیگران هم در نظر این افراد نوعی اجبار به شمار میرود.
وی اضافه کرد: در نوع دیگر نگرش به عالم هستی در مییابیم که این جهان گوشهای کوچک از خلقت است و جلوهای از هستی واقعی یعنی خداوند محسوب میشود؛ موجودی که اصالت هستی را در اختیار دارد تنها خداست و دیگران موجودیت خود را از او کسب میکنند؛ بدن انسان هم در این دیدگاه تنها مرکب و ابزاری است که روح بر آن استوار میشود ولی اگر از بین برود روح فنا نمیپذیرد.
آیتالله مصباح یزدی با اشاره به نتایجی که از نگرش دوم حاصل میشوند گفت: در اینجا انسان از خداوند طلبکار نیست زیرا مالک همه چیز خداست و آدمی هیچ ندارد که بخواهد در مقابل آن طلبی را درخواست کند؛ اگر حقی هم باشد از سوی خداوند به انسان اعطا شده است.
استاد حوزه علمیه قم مسئولیتپذیری نسبت به جامعه و دیگران را از دیگر نتایج این امر دانست و افزود: در این صورت انسان به جای حقمداری به تکلیفمداری خواهد رسید.
وی با بیان اینکه بر اساس آیات قرآن خداوند همواره در امور عالم تدبیر میکند خاطرنشان کرد: کاملترین نگرش به عالم هستی در اسلام دیده میشود زیرا در جهانبینی توحیدی دینی نفس کشیدن انسانها هم با اجازه و اراده الهی صورت میگیرد.
آیتالله مصباح یزدی حق قانونگذاری خداوند را مورد توجه قرار داد و گفت: ربوبیت تشریعی و تکوینی در اینجا معنا مییابد و این در حقیقت نقطه مقابل کسانی است که میگویند اختیار آدمی در دستان خودش است.
رئیس موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره) اضافه کرد: نتایج تفکر نخست متناهی و حاصل نگرش دوم نامتناهی است؛ در این میان انسان باید یکی از این دو را انتخاب کند و مسامحه میان هر دو کار عاقلانهای محسوب نمیشود.
وی با بیان اینکه مسامحه در این اساسیترین مسئله حیات بشری یکی از بزرگترین آفات زندگی انسان است عنوان داشت: اسلام میخواهد انسان فکر کند و به حقیقت بندگی برسد و این کمال آدمی است؛ وظیفهگرایی و درک حقیقت ارتباط میان انسان و خدا یعنی رابطه مالک و مملوک بودن نتیجه بینش اسلامی است.
آیتالله مصباح یزدی اضافه کرد: انسان باید در زندگی روزمره خود وقتی را قرار دهد که به نتایج ذکر شده برسد به طوری که درک رابطه میان انسان و پروردگار به فرهنگ جامعه تبدیل شود و در این صورت شکل زندگیاش تغییر خواهد یافت؛ بیرون آوردن بشر از غفلت فلسفه نزول انبیای الهی است.
استاد برجسته حوزه علمیه قم وصیتنامه امام راحل را مورد توجه قرار داد و افزود: ایشان در اوج گرفتاریها و زمانی که ایران در جنگ به سر میبرد فرمودند با قلبی آرام به سوی پروردگارم خواهم رفت و این امر نشاندهنده اهمیت حضور خداوند در زندگی است.
